ذكر اللّه چيست ؟ بارى ، وظيفهء لازم در اين سطور ، تعريف اجمالى « ذكر اللّه » است كه پديد آور اطمينان است و قرآن عظيم آن همه به مراقبت و مداومت بر آن و آثار اعراض از آن ، عنايت دارد و در آثار اهل البيت عليهم السّلام ، وصاياى اكيده بر آن گرديده است . و در روايتى از امام صادق عليه السّلام ، ذكر اللّه تعالى را تنها عبادت بىپايان دانسته و فرموده‌اند : « ما من شيء الا و له حدّ ينتهى إليه الا الذكر فليس له حدّ ينتهى إليه » « 1 » هيچ چيزى ( از فرايض و مندوبات الهى ) نيست مگر حدّى دارد كه با آن پايان مىيابد - مگر ذكر - كه براى آن پايانى نيست . ذكر يعنى تخلّص از نسيان و ذكر اللّه تعالى نيز به همين معنا است ، يعنى رهايى يافتن و خلاص شدن از نسيان و غفلت از او و قرآن با آن اعجاز بيانى و اسلوب اقتصاد در الفاظ ، در عين وفا به حقّ معانى در روشنگرى عقل و بهره‌ورى وجدان ، موضوع ذكر را در همهء ابعادش با اسلوب مذكور مبيّن فرموده‌اند كه ادا حق بحث و تحقيق در همهء ابعادش ، نياز به گروهى از اخوان الصفا و خلاّن الوفا است ، و بعد نهايى ذكر در منطق قرآن ، سبيل اللّه تعالى است يعنى « ذكر » راه خدا معرّفى شده است و فرموده‌اند : « فأعرض عن من تولّى عن ذكرنا و لم يرد الا الحيوة الدنيا ، ذلك مبلغهم من العلم ان ربّك هو اعلم به من ضلّ عن سبيله

--> ( 1 ) خلاصة الاذكار فيض كاشانى .